Bedrijf oprichten: prijs, stappen en overgang van eenmanszaak naar vennootschap

Een bedrijf oprichten in België kost tussen de 150 en 250 euro voor een eenmanszaak (inschrijving KBO + btw-activatie). Voor een vennootschap loopt dit op tot enkele duizenden euro’s door notariskosten en publicatie in het Staatsblad. Naast de opstartkosten betaalt u ook sociale bijdragen vanaf uw eerste kwartaal als zelfstandige.

Hieronder leest u wie een bedrijf mag oprichten, welke formaliteiten u moet doorlopen en hoe u later eventueel overstapt van eenmanszaak naar vennootschap.

Wie kan in België een bedrijf starten en onder welke voorwaarden?

In principe kan iedereen in België een onderneming beginnen. U moet minstens 18 jaar oud en handelingsbekwaam zijn. Een diploma in bedrijfsbeheer is niet meer nodig sinds de afschaffing van de wet op de beroepskennis in 2018. Voor vrije beroepen zoals advocaat, arts of architect gelden wel bijkomende diploma-eisen en moet u zich inschrijven bij de bevoegde beroepsorde.

Naast deze basisvoorwaarden moet u uw activiteit formeel inschrijven en in sommige gevallen over specifieke vergunningen beschikken. Ook sluit u zich aan bij een sociaal verzekeringsfonds en een ziekenfonds naar keuze. Zo bouwt u rechten op voor pensioen, kinderbijslag en andere sociale voordelen.

Hoe start u uw eigen bedrijf op? Stappenplan

Een bedrijf opstarten in België doorloopt u in zes stappen. Van de keuze voor een ondernemingsvorm tot het openen van een zakelijke bankrekening: hieronder vindt u het volledige proces.

• Open een zakelijke bankrekening: verplicht voor vennootschappen, sterk aangeraden voor eenmanszaken.
• Kies uw ondernemingsvorm: eenmanszaak of vennootschap.
• Schrijf u in bij een erkend ondernemingsloket: u ontvangt een uniek ondernemingsnummer.
• Activeer uw btw-nummer: nodig voor facturatie aan klanten.
• Sluit aan bij een sociaal verzekeringsfonds: voor uw sociale bijdragen en rechten.
• Kies een ziekenfonds: verplicht voor elke zelfstandige.

Eigen zaak starten: formaliteiten en belangrijke beslissingen

Bij de oprichting van uw onderneming doorloopt u een aantal administratieve formaliteiten. Welke dat precies zijn, hangt af van uw ondernemingsvorm.

Bij de inschrijving kiest u de NACEBEL-codes die uw activiteiten beschrijven. Selecteer alle activiteiten die u nu of in de nabije toekomst wilt uitoefenen, want uitbreidingen achteraf kosten extra administratie.

Richt u een vennootschap op, dan heeft u statuten nodig die de werking van uw onderneming vastleggen. Een notaris stelt de oprichtingsakte op, die vervolgens wordt neergelegd en gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad. Daarnaast bent u verplicht de uiteindelijke begunstigden van uw vennootschap te registreren in het UBO-register.

Financieel plan

Een financieel plan is verplicht bij de oprichting van een vennootschap. Dit document toont aan dat uw onderneming financieel haalbaar is en beschermt u tegen oprichtersaansprakelijkheid bij een eventueel faillissement in de eerste jaren. Ook voor een eenmanszaak is het verstandig om een financieel plan op te stellen.

Een goed financieel plan bevat minstens een inschatting van uw opstartkosten, verwachte inkomsten en uitgaven, en een liquiditeitsprognose voor de eerste twee jaar. U kunt dit zelf opstellen of laten maken door een boekhouder. Sjablonen en begeleiding vindt u bij VLAIO (Vlaanderen), 1819.brussels (Brussel) of via een erkend ondernemingsloket.

Starten als zelfstandige in bijberoep of hoofdberoep

Het verschil tussen bijberoep en hoofdberoep zit in uw hoofdactiviteit en de sociale bijdragen die u betaalt. Bij een bijberoep heeft u al sociale rechten via een andere activiteit, bij een hoofdberoep bent u volledig afhankelijk van uw zelfstandige inkomsten.

Om in bijberoep te starten, moet u minstens halftijds werken als werknemer of ambtenaar, of een vervangingsinkomen ontvangen (zoals pensioen). Studenten kunnen onder bepaalde voorwaarden ook in bijberoep starten. De minimale sociale bijdragen liggen bij een bijberoep een stuk lager dan bij een hoofdberoep, maar u bouwt wel minder sociale rechten op.

Start u in hoofdberoep, dan betaalt u hogere sociale bijdragen vanaf het eerste kwartaal. Daar staat tegenover dat u volledige rechten opbouwt voor pensioen, ziekte-uitkering en kinderbijslag.

Eenmanszaak versus vennootschap

Het belangrijkste verschil tussen een eenmanszaak en een vennootschap is de aansprakelijkheid. Bij een eenmanszaak bent u met uw volledige privévermogen aansprakelijk voor schulden van uw zaak. Bij een vennootschap is uw aansprakelijkheid in principe beperkt tot uw inbreng.

Ook fiscaal zijn er verschillen. Bij een eenmanszaak wordt uw winst belast via de personenbelasting, met progressieve tarieven tot 50%. Bij een vennootschap betaalt u vennootschapsbelasting: 20% op de eerste 100.000 euro winst en 25% daarboven. Zodra uw winst structureel boven de 50.000 à 60.000 euro per jaar ligt, is een vennootschap vaak fiscaal voordeliger.

Een eenmanszaak is eenvoudiger en goedkoper om op te starten, maar biedt minder bescherming. Een vennootschap vraagt meer administratie en opstartkosten, maar geeft u meer flexibiliteit en bescherming naarmate uw onderneming groeit.

Inschrijving in de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO)

De Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO) is de centrale database waarin alle Belgische ondernemingen geregistreerd staan. Inschrijving is verplicht voordat u uw activiteiten mag starten.

U schrijft zich in via een erkend ondernemingsloket zoals Xerius, Acerta of Liantis. De inschrijving kost tussen de 90 en 110 euro. Bij de inschrijving registreert u uw ondernemingsgegevens, vestigingsadres en NACEBEL-activiteitencodes. Heeft u later een extra vestiging, dan vraagt u een bijkomende vestigingseenheid aan.

Ondernemingsnummer en btw-nummer: aanvraag en activatie

Bij uw inschrijving in de KBO ontvangt u automatisch een ondernemingsnummer. Dit is een uniek tiencijferig nummer dat begint met 0 of 1. Uw btw-nummer is hetzelfde nummer, voorafgegaan door de landcode BE.

Het ondernemingsnummer is meteen actief, maar uw btw–nummer moet u apart laten activeren als u btw-plichtige activiteiten uitoefent. Dat is het geval voor de meeste commerciële activiteiten. De btw-activatie kost tussen de 60 en 70 euro en regelt u via uw ondernemingsloket. Sommige activiteiten zijn vrijgesteld van btw, zoals bepaalde medische en educatieve diensten.

Aansluiting bij een sociaal verzekeringsfonds

Een sociaal verzekeringsfonds int uw sociale bijdragen en zorgt ervoor dat u sociale rechten opbouwt als zelfstandige. Aansluiting is verplicht binnen 90 dagen na de start van uw activiteit.

Via uw sociale bijdragen bouwt u rechten op voor pensioen, kinderbijslag, ziekte-uitkering en moederschapsrust. U kiest zelf bij welk fonds u zich aansluit. De bekendste zijn Xerius, Acerta, Liantis, Securex en Partena. De dienstverlening en tarieven verschillen licht, dus vergelijk vooraf enkele opties.

Sluit u zich niet tijdig aan, dan wordt u ambtshalve aangesloten bij de Nationale Hulpkas voor Zelfstandigen (RSVZ). Dat wilt u vermijden, want u mist dan de persoonlijke begeleiding van een privaat fonds.

Vergunningen en verzekeringen voor zelfstandigen

Afhankelijk van uw sector heeft u specifieke vergunningen nodig voordat u mag starten. Een horecazaak vereist een milieuvergunning en een registratie bij het FAVV. Voor transport heeft u een vervoersvergunning nodig, en in de gezondheidszorg gelden erkenningen en visa. Informeer bij uw ondernemingsloket welke vergunningen voor uw activiteit van toepassing zijn.

Naast vergunningen zijn verzekeringen essentieel om uw onderneming te beschermen. Een beroepsaansprakelijkheidsverzekering is verplicht voor vrije beroepen zoals architecten, boekhouders en advocaten. Voor andere zelfstandigen is ze sterk aangeraden. Overweeg daarnaast een brandverzekering voor uw bedrijfspand, een verzekering gewaarborgd inkomen bij arbeidsongeschiktheid, en een rechtsbijstandsverzekering voor juridische geschillen.

Boekhouding en administratie

Welk type boekhouding u moet voeren, hangt af van uw ondernemingsvorm en omzet. Een eenmanszaak met een jaaromzet onder 500.000 euro (exclusief btw) mag een vereenvoudigde boekhouding voeren. Daarbij houdt u enkel een aankoop- en verkoopdagboek en een financieel dagboek bij.

Een vennootschap is altijd verplicht een dubbele boekhouding te voeren, ongeacht de omzet. Dit houdt in dat elke financiële verrichting op minstens twee rekeningen wordt geboekt. De meeste ondernemers schakelen hiervoor een boekhouder in, die ook helpt met btw-aangiftes, jaarrekeningen en fiscale optimalisatie.

E-factuur verplicht voor alle B2B-transacties vanaf 1 januari 2026

Vanaf 1 januari 2026 is e-facturatie verplicht voor alle B2B-transacties in België. Een e-factuur is geen PDF die u per e-mail verstuurt, maar een gestructureerd digitaal bestand in een standaardformaat zoals Peppol of UBL. Uw boekhoudsoftware leest deze facturen automatisch in.

Een professionele bankrekening voor uw onderneming

Voor een vennootschap is een zakelijke bankrekening verplicht. Bij de oprichting stort u het eventuele startkapitaal op deze rekening, en de notaris vraagt een bankattest voordat de oprichtingsakte wordt verleden.

Voor een eenmanszaak is een aparte rekening niet verplicht, maar wel sterk aangeraden. U houdt zo uw privé- en professionele uitgaven gescheiden, wat de boekhouding vereenvoudigt en bij een fiscale controle voor een duidelijk overzicht zorgt. De meeste Belgische banken bieden professionele rekeningen aan met specifieke functionaliteiten zoals facturatie-integratie en meerdere gebruikers.

Prijs voor het opstarten van een eigen bedrijf in België

Een eenmanszaak oprichten kost tussen de 150 en 180 euro aan administratieve kosten. Voor een vennootschap loopt dit op tot 1.500 à 2.000 euro door notaris- en publicatiekosten. Daarnaast betaalt u vanaf uw eerste kwartaal sociale bijdragen.

De sociale bijdragen voor een bijberoep liggen lager en hangen af van uw netto belastbaar inkomen. Houd er rekening mee dat de exacte bedragen jaarlijks geïndexeerd worden.

Hoe maakt u de overstap van een eenmanszaak naar een vennootschap?

De overstap van een eenmanszaak naar een vennootschap gebeurt via een van twee methodes: inbreng in natura of verkoop aan uw eigen vennootschap. Bij inbreng brengt u uw eenmanszaak (inclusief activa, klantenbestand en goodwill) in als kapitaal van de nieuwe vennootschap. Bij verkoop richt u eerst de vennootschap op en verkoopt u vervolgens uw eenmanszaak aan deze vennootschap.

De overstap is vaak interessant zodra uw winst structureel boven de 50.000 à 60.000 euro per jaar ligt. Vanaf dat bedrag is de vennootschapsbelasting voordeliger dan de progressieve personenbelasting. Daarnaast krijgt u beperkte aansprakelijkheid, waardoor uw privévermogen beter beschermd is.

Bij de overstap moet u een notaris inschakelen voor de oprichtingsakte, de vennootschap inschrijven in de KBO en de uiteindelijke begunstigden registreren in het UBO-register. Uw eenmanszaak zet u stop of laat u uitdoven, afhankelijk van uw situatie. Laat u begeleiden door een boekhouder of fiscalist, want de fiscale gevolgen van de overstap kunnen aanzienlijk zijn.

Ondersteuning nodig bij uw personeelsadministratie? Schakel een sociaal secretariaat in

Zodra u personeel aanwerft, komt er heel wat administratie bij kijken: arbeidscontracten, loonberekeningen, sociale bijdragen voor werknemers en wettelijke verplichtingen rond verlof en ontslagprocedures. Een sociaal secretariaat neemt deze taken uit handen.

Een sociaal secretariaat berekent de lonen van uw werknemers, zorgt voor de correcte doorstorting van sociale bijdragen en houdt u op de hoogte van wijzigende regelgeving. Zo kunt u zich focussen op de groei van uw onderneming, terwijl experts uw personeelszaken in orde brengen.

De meest voorkomende vragen bij het oprichten van een bedrijf in België

Hieronder vindt u antwoorden op veelgestelde vragen van startende ondernemers in België.