Redenen voor ontslag in 2026: geldige gronden, motivering en sancties
U mag een werknemer ontslaan om een reden die met zijn geschiktheid, zijn gedrag of de werking van uw onderneming te maken heeft. De wet geeft geen vaste lijst van redenen voor ontslag: de rechter gaat na of een normale en redelijke werkgever ook zo had beslist. Sinds 1 januari 2026 kan de procedure voor medische overmacht al starten na 6 maanden ziekte, waar dat 9 maanden was. Geen antwoord op het verzoek om de redenen kost 2 weken loon, een kennelijk onredelijk ontslag 3 tot 17 weken. Leg tot 5 gratis en vrijblijvende offertes van sociale secretariaten naast elkaar voor u iemand ontslaat.
Wie zet uw ontslag correct op papier?
Een erkend sociaal secretariaat helpt u met de ontslagbrief voor uw werknemer en vult het C4 voor u in. Ontvang tot 5 gratis en vrijblijvende offertes.
Bekijk voorstellenWie zet uw ontslag correct op papier?
Een erkend sociaal secretariaat helpt u met de ontslagbrief voor uw werknemer en vult het C4 voor u in. Ontvang tot 5 gratis en vrijblijvende offertes.
Bekijk voorstellenINHOUDSTAFEL
- Een geldige ontslagreden steunt op de geschiktheid, het gedrag of de werking van de onderneming.
- Een kennelijk onredelijk ontslag kost 3 tot 17 weken loon, bovenop een eventuele opzeggingsvergoeding.
- De werknemer vraagt de redenen per aangetekende brief op, en u antwoordt binnen 2 maanden.
- Bij een dringende reden ontslaat u binnen 3 werkdagen en betekent u de feiten binnen 3 werkdagen daarna.
- Sinds 1 januari 2026 kan de procedure voor medische overmacht starten na 6 maanden ziekte.
Welke redenen voor ontslag zijn geldig?
Een geldige reden voor ontslag steunt op de geschiktheid of het gedrag van de werknemer, of op de werking van de onderneming. Een gesloten lijst van redenen bestaat niet in cao 109.
De rechter legt uw beslissing naast die van een normale en redelijke werkgever. Hij toetst marginaal: hij kijkt naar de redenen, niet naar de opportuniteit van uw beleid.
Een ontslag zonder zo’n reden blijft geldig, maar de werknemer kan het dan als kennelijk onredelijk aanvechten. Alleen een ernstige fout kan een ontslag om dringende reden dragen, zonder opzeg.
| Grond | Voorbeelden | Gewone opzeg of dringende reden? | Wat u als bewijs bewaart |
|---|---|---|---|
| Gedrag | instructies niet opvolgen, herhaald te laat komen, conflicten met collega’s | gewone opzeg of opzeggingsvergoeding | schriftelijke opmerkingen, verslagen van gesprekken |
| Geschiktheid | prestaties onder de verwachting, fouten die na feedback terugkomen | gewone opzeg of opzeggingsvergoeding | verslagen van evaluatiegesprekken, schriftelijke feedback |
| Werking van de onderneming | een herstructurering, een functie die verdwijnt, een dalende omzet | gewone opzeg of opzeggingsvergoeding | cijfers over de omzet, het organigram vóór en na de wijziging |
| Ernstige fout | niet verantwoorde afwezigheid, misbruik van vertrouwen, diefstal, insubordinatie, agressief gedrag, daden van oneerlijke concurrentie | dringende reden, als de samenwerking onmiddellijk en definitief onmogelijk wordt | een schriftelijk verslag van de feiten, met de datum waarop u ze kende |
Ontslag wegens economische redenen
Een ontslag wegens economische redenen valt onder de werking van de onderneming, zoals bij een reorganisatie of een functie die verdwijnt. Ontslaat u binnen 60 dagen meerdere werknemers, dan kunnen de regels van het collectief ontslag gelden. De rechter beoordeelt niet of de reorganisatie verstandig was. Hij gaat wel na of ze de reden van het ontslag is, en of een normale en redelijke werkgever zo had kunnen beslissen.
Ontslag wegens disfunctioneren
Ontslag wegens disfunctioneren valt onder de geschiktheid van de werknemer, als zijn prestaties onder de verwachting blijven. Had een normale en redelijke werkgever ook zo kunnen beslissen? Dan volgt de rechter uw keuze, ook als een andere keuze verdedigbaar was.
Leg elke evaluatie en elke opmerking schriftelijk vast, met de datum erbij. Zo toont u dat de werknemer wist wat de functie vroeg en kon bijsturen.
Houdt uw reden voor ontslag stand?
Gratis en vrijblijvend
U vraagt offertes aan zonder kosten en zonder verplichting.
Eén aanvraag, tot 5 offertes
U beschrijft uw personeel één keer, de secretariaten antwoorden.
In contact met secretariaten
U komt in contact met erkende sociale secretariaten, waaronder Liantis, Securex en Acerta.
Wanneer is een ontslag kennelijk onredelijk?
Een ontslag is kennelijk onredelijk als het buiten de drie gronden van cao 109 valt en een redelijke werkgever er nooit toe had beslist. Dat kan alleen bij een overeenkomst van onbepaalde duur, en pas na de eerste 6 maanden van de tewerkstelling.
De rechter kent dan 3 tot 17 weken loon toe, naargelang de graad van onredelijkheid. Die vergoeding komt bovenop een eventuele opzeggingsvergoeding. De werknemer mag in de plaats daarvan ook zijn reële schade vorderen.
Wie moet de reden bewijzen?
De reden bewijst u zelf als de werknemer ze opvroeg en u niet of niet correct antwoordde. Motiveerde u wel correct, op zijn verzoek of spontaan en schriftelijk? Dan bewijst wie iets aanvoert. Vroeg de werknemer de reden nooit op, dan bewijst hij zelf wat het ontslag kennelijk onredelijk maakt. Zo voorkomt een tijdige, schriftelijke motivering dat de bewijslast bij u alleen komt te liggen.
Wat is rechtsmisbruik bij ontslag?
Bij rechtsmisbruik bij ontslag gaat de rechter na of u uw ontslagrecht onvoorzichtig of onevenredig gebruikte. Denk aan de manier waarop u ontsloeg. Een werknemer kan het inroepen in de plaats van een vordering wegens kennelijk onredelijk ontslag. Hij bewijst dan zelf de fout, de schade en het verband ertussen, en de twee vergoedingen tellen niet samen.
Ontslagmotivering volgens cao 109: hoe verloopt het verzoek?
Bij de ontslagmotivering volgens cao 109 vraagt de werknemer de reden op. Uit eigen beweging hoeft u ze niet mee te delen. Dat geldt in de privésector, voor ontslagen vanaf 1 april 2014.
-
De werknemer vraagt de redenen op
Hij stuurt u een aangetekend verzoek, binnen 2 maanden na het einde van de arbeidsovereenkomst. Bij een opzeg kan het binnen 6 maanden na de betekening, maar nooit later dan 2 maanden na het einde.
-
U antwoordt per aangetekende brief
U hebt 2 maanden, te rekenen vanaf de derde werkdag na de postdatum van het verzoek. Uw antwoord noemt de concrete redenen van het ontslag.
-
Al spontaan gemotiveerd?
Deelde u de redenen al schriftelijk mee, dan hoeft u niet opnieuw te antwoorden.
-
Geen of geen correct antwoord kost 2 weken loon
Dat is een forfaitaire burgerlijke boete. Is het ontslag ook kennelijk onredelijk, dan komt ze bovenop de 3 tot 17 weken.
Voor wie geldt cao 109 niet?
Cao 109 geldt niet in de eerste 6 maanden van de tewerkstelling. Aaneensluitende contracten van bepaalde duur of uitzendarbeid voor een identieke functie bij u tellen mee. Ook uitgesloten zijn uitzend- en studentenarbeid en een ontslag met het oog op SWT of vanaf de maand na het bereiken van de pensioenleeftijd. Dat geldt ook bij de definitieve stopzetting van de activiteit of een sluiting. Ook een collectief ontslag valt erbuiten, net als de bijzondere procedures zoals bij personeelsafgevaardigden. Hetzelfde geldt voor een meervoudig ontslag bij een herstructurering zoals die op sectoraal niveau omschreven is.
Bij een ontslag om dringende reden geldt de motivering op verzoek niet. Een contract van bepaalde duur staat niet in de lijst, zodat ook die werknemer de reden kan opvragen.
Uw ontslagmotivering laten opstellen?
Een erkend sociaal secretariaat toetst uw reden aan cao 109 en helpt u de motivering op te stellen. Ontvang tot 5 gratis offertes.
Wat kost een onrechtmatig ontslag?
Een onrechtmatig ontslag kost geen vaste boete. Wat u betaalt, hangt af van wat er misging.
| Wat ging er mis | Wat u betaalt | Te combineren met |
|---|---|---|
| Geen of een te korte opzeg | een opzeggingsvergoeding | de 3 tot 17 weken voor een kennelijk onredelijk ontslag, of in plaats daarvan een beschermingsvergoeding |
| Geen of geen correct antwoord op het verzoek om de redenen | 2 weken loon | de 3 tot 17 weken voor een kennelijk onredelijk ontslag |
| Kennelijk onredelijk ontslag | 3 tot 17 weken loon, of de werkelijke schade als de werknemer die vordert | de opzeggingsvergoeding en de 2 weken loon, niet met een beschermingsvergoeding |
| Ontslag om een discriminatiegrond, zoals de gezondheidstoestand | 6 maanden brutoloon, of 3 maanden als u aantoont dat het ontslag ook zonder discriminatie gebeurd was | de opzeggingsvergoeding, niet met de 3 tot 17 weken |
Elke vergoeding in weken gaat uit van het weekloon, en dat is het maandloon maal 3/13. Bij 3.500 euro bruto per maand, zonder premies en andere voordelen, komt dat op ongeveer 808 euro per week. Reken voor een onbeantwoord verzoek om de redenen dus op ruim 1.615 euro, en voor het maximum van 17 weken op ruim 13.730 euro.
| Weken loon | Bij 3.500 euro bruto per maand |
|---|---|
| 2 weken (geen antwoord op het verzoek) | 1.615,38 euro |
| 3 weken (minimum kennelijk onredelijk) | 2.423,08 euro |
| 10 weken | 8.076,92 euro |
| 17 weken (maximum kennelijk onredelijk) | 13.730,77 euro |
Antwoordde u niet op het verzoek, en vindt de rechter het ontslag ook kennelijk onredelijk? Dan betaalt u de 2 weken en de 3 tot 17 weken samen.
Ontslag met verbrekingsvergoeding of met opzeg
Bij een ontslag met opzeg werkt de werknemer zijn opzeggingstermijn uit. Wilt u dat niet, dan betaalt u een ontslagvergoeding, ook verbrekingsvergoeding genoemd, en eindigt de overeenkomst meteen.
Die vergoeding is het lopende loon voor de duur van de opzeggingstermijn. Stopt u halverwege de opzeg, dan is het loon voor het deel dat nog overblijft.
Wat kost een ontslag uw bedrijf?
Een erkend sociaal secretariaat berekent de opzeg en de vergoeding voor uw werknemer. Ontvang tot 5 gratis en vrijblijvende offertes.
Laat het berekenenWelke redenen voor ontslag zijn verboden?
Verboden is elke reden die te maken heeft met een beschermd criterium of een beschermde situatie van de werknemer. De gezondheidstoestand is zo’n criterium. Een zwangerschap, een loopbaanonderbreking of een klacht over pesterijen zijn zulke situaties. Ontslaat u toch om die reden, dan betaalt u een forfait dat in de wet vastligt.
| Wie of wat | Wanneer beschermd | Forfait |
|---|---|---|
| Gezondheidstoestand en andere discriminatiegronden | ontslag op die grond is discriminatie, tenzij u het objectief kunt rechtvaardigen | 6 maanden brutoloon, of 3 maanden als u aantoont dat het ontslag ook zonder discriminatie gebeurd was |
| Zwangere werkneemster | vanaf het moment dat u het weet tot 1 maand na de postnatale rust, behalve om een reden die vreemd is aan de zwangerschap | 6 maanden brutoloon |
| Loopbaanonderbreking en thematisch verlof | vanaf het akkoord of de aanvraag tot 3 maanden na het einde | 6 maanden brutoloon |
| Personeelsafgevaardigden en kandidaten in de ondernemingsraad of het CPBW | ontslag alleen om een dringende reden, of om een economische of technische reden met een bijzondere procedure | 2, 3 of 4 jaar loon bij minder dan 10, 10 tot 20, of 20 en meer dienstjaren, plus het loon tot het einde van het mandaat als re-integratie gevraagd en geweigerd werd |
| Preventieadviseur | ontslag alleen om een reden die met zijn bekwaamheid te maken heeft en zijn onafhankelijkheid niet raakt | 2 jaar loon, of 3 jaar vanaf 15 jaar als preventieadviseur |
| Werknemer die klaagt over geweld, pesterijen of ongewenst seksueel gedrag, ook een getuige | geen ontslag om redenen die met de klacht te maken hebben | 6 maanden brutoloon of de werkelijke schade |
| Werknemer die klaagt over discriminatie of een vordering instelt | geen ontslag en geen andere nadelige maatregel | het forfait van de antidiscriminatiewet |
| Werknemer die opmerkingen maakte over flexibele uurroosters of een verlengde referteperiode | zes maanden na die opmerkingen, behalve om een reden die er los van staat | 6 maanden loon |
Bij een zwangere werkneemster ligt het bewijs bij u. U toont aan dat de reden vreemd is aan de zwangerschap. Ook een ontslag dat u tijdens de beschermingsperiode voorbereidde, valt onder het verbod. Dezelfde omgekeerde bewijslast geldt voor wie opmerkingen maakte over de flexibele uurroosters in uw arbeidsreglement.
Een beschermingsvergoeding komt bovenop de opzeggingsvergoeding. Met de 3 tot 17 weken voor een kennelijk onredelijk ontslag telt ze niet samen.
Ontslag om dringende redenen: voorbeelden en termijn
Een dringende reden is een ernstige tekortkoming die elke professionele samenwerking tussen u en de werknemer onmiddellijk en definitief onmogelijk maakt. Rechtbanken aanvaardden onder meer niet verantwoorde afwezigheid, misbruik van vertrouwen, diefstal, insubordinatie, agressief gedrag en daden van oneerlijke concurrentie. Toch maakt een feit uit die lijst het ontslag niet vanzelf geldig. De rechter oordeelt of de samenwerking in uw geval echt niet meer kon.
Na de feiten volgen twee termijnen van elk 3 werkdagen, en u moet later kunnen aantonen dat u ze haalde.
-
Ontslaan binnen 3 werkdagen
De termijn loopt vanaf de dag na die waarop u de feiten kent.
-
De feiten betekenen binnen 3 werkdagen na het ontslag
Dat gebeurt per aangetekende brief, deurwaardersexploot of afgifte van een geschrift, op straffe van nietigheid. Ontslag en feiten mogen samen in één brief, en een handtekening van de werknemer op het duplicaat geldt alleen als ontvangstbewijs.
-
Het bewijs bijhouden
U bewijst de feiten én dat u beide termijnen naleefde, en bij betwisting oordeelt de rechter.
Uitkering en rechten na ontslag om dringende reden
Een ontslag om dringende reden beëindigt de arbeidsovereenkomst zonder opzeg en zonder opzeggingsvergoeding. De werknemer heeft daarna ook geen recht op outplacement.
Voor de werkloosheidsuitkering kijkt de RVA zelf naar het ontslag. Ziet de RVA het als een ontslag door eigen schuld? Dan kan de werknemer een verwittiging krijgen of 4 tot 26 weken uitgesloten worden.
Ook na een zware fout bezorgt u de werknemer het C4.
Dringende reden of opzeg voor uw werknemer?
Een erkend sociaal secretariaat weegt uw feiten af en helpt u met de ontslagbrief. Ontvang tot 5 gratis offertes.
Ontslag tijdens ziekte en medische overmacht
Ziekte is zelf geen geldige reden voor ontslag. Een ontslag tijdens de ziekte kan wel, en na langdurige arbeidsongeschiktheid is er ook de procedure voor medische overmacht.
Mag u een zieke werknemer ontslaan?
Ja, u mag een zieke werknemer ontslaan, zolang de reden iets anders is dan de ziekte zelf. Ontslaat u om de gezondheidstoestand, dan geldt dat als discriminatie, tenzij u het onderscheid objectief kunt rechtvaardigen.
Geeft u opzeg, dan loopt de opzegtermijn niet tijdens de ziekte. Geeft u de opzeg terwijl de werknemer al ziek is, dan start de termijn pas na de ziekte. Een opzeg door de werknemer zelf loopt wel gewoon door.
Wordt uw werknemer ziek tijdens de opzeg? Dan schuift het einde van de overeenkomst op met de duur van de ziekte. Verbreekt u de overeenkomst tijdens die ziekte, dan betaalt u de rest van de termijn, min het gewaarborgd loon dat u voor die ziekteperiode betaalde.
Medische overmacht sinds 2026
Sinds 1 januari 2026 kan de procedure voor medische overmacht starten na 6 maanden ononderbroken arbeidsongeschiktheid, waar dat 9 maanden was. Zolang een re-integratietraject loopt, kan ze niet starten. U of de werknemer start ze met een aangetekende zending aan de andere partij en aan de preventieadviseur-arbeidsarts.
Voor het einde stelt de arbeidsarts vast dat de werknemer het overeengekomen werk definitief niet meer kan doen, zonder dat nog beroep mogelijk is. Daarnaast is één van deze drie dingen gebeurd:
- de werknemer vroeg geen onderzoek naar aangepast werk
- u bezorgde een gemotiveerd verslag dat een plan onmogelijk is
- de werknemer weigerde het plan
Een gewoon ontslag met opzeg of vergoeding blijft naast die procedure mogelijk. Telt uw onderneming 20 of meer werknemers? Dan moet u bij arbeidspotentieel binnen 6 maanden een re-integratietraject opstarten, voor ongeschiktheden vanaf 1 januari 2026.
Collectief ontslag tijdens ziekte
Een zieke werknemer kan mee onder een collectief ontslag vallen. Ook dan loopt zijn opzegtermijn niet zolang hij ziek is. Kiest u wie vertrekt op basis van de ziekte, dan geldt dat ook hier als discriminatie, tenzij u het onderscheid objectief kunt rechtvaardigen.
Wat kost het ontslag van uw zieke werknemer?
Een erkend sociaal secretariaat volgt de opzeg tijdens de ziekte voor u op en berekent wat u verschuldigd bent. Ontvang tot 5 gratis en vrijblijvende offertes.
Vergelijk secretariatenWat kost het ontslag van uw zieke werknemer?
Een erkend sociaal secretariaat volgt de opzeg tijdens de ziekte voor u op en berekent wat u verschuldigd bent. Ontvang tot 5 gratis en vrijblijvende offertes.
Vergelijk secretariatenAndere manieren om een arbeidsovereenkomst te beëindigen
Niet elke beëindiging van de arbeidsovereenkomst is een ontslag door u alleen. Drie situaties volgen hun eigen regels.
Ontslag met wederzijds goedvinden
Een ontslag in onderling akkoord kan op elk ogenblik, met of zonder vergoeding. De wet vraagt geen formaliteiten. Zet het akkoord toch op papier, met de einddatum en een eventuele vergoeding.
Voor de RVA is een ontslag in onderling akkoord in principe een werkverlating. Had de werknemer geen geldige reden, dan kan hij een verwittiging of een uitsluiting van 4 tot 52 weken krijgen.
Collectief ontslag
Een collectief ontslag gebeurt om redenen die niet met de persoon van de werknemers te maken hebben, binnen 60 dagen. Het geldt in ondernemingen met gemiddeld meer dan 20 werknemers in het vorige kalenderjaar. De drempel is 10 ontslagen bij 21 tot 99 werknemers en 10 procent bij 100 tot 299 werknemers. Vanaf 300 werknemers ligt de drempel op 30 ontslagen.
U informeert en raadpleegt eerst de ondernemingsraad, anders de vakbondsafvaardiging, anders het personeel, over het voorkomen of verminderen van de ontslagen. Daarna meldt u uw voornemen per aangetekende brief aan de directeur van de subregionale tewerkstellingsdienst, met een kopie aan de FOD WASO. Pas 30 dagen later mag u opzeggen.
Bij de aankondiging bent u verplicht een tewerkstellingscel op te richten, uiterlijk tegen het eerste ontslag. Het algemene stelsel van werkloosheid met bedrijfstoeslag (SWT) is afgeschaft. Alleen het medische SWT blijft, vanaf 58 jaar met 35 jaar loopbaan.
Contract van bepaalde duur
Een contract van bepaalde duur kunt u in de eerste helft van de looptijd opzeggen met de gewone termijnen. Dat kan alleen bij de eerste overeenkomst van een reeks, en nooit later dan 6 maanden na de start.
Bij een contract van vier maanden is die eerste helft na twee maanden voorbij. Is ze voorbij? Dan betaalt u zonder dringende reden het loon tot het einde, met als plafond het dubbel van de opzegtermijn bij onbepaalde duur.
Een looptijd van 3 maanden telt alleen bij ziekte. Bij een korter contract mag u na meer dan 7 ziektedagen beëindigen zonder vergoeding, zodra de eerste helft voorbij is.
Een ontslag laten nakijken? Vergelijk sociale secretariaten
Securex, Acerta, Liantis, Partena, SD Worx, Attentia en Besox bieden bij ontslag elk een rekentool, modeldocumenten of begeleiding aan.
| Secretariaat | Wat u krijgt bij ontslag | Prijs |
|---|---|---|
| Securex | modelbrieven voor opzeg en beëindiging; voor klanten een vooraf ingevuld C4 | modelbrieven gratis; begeleiding op offerte |
| Acerta | rekentool voor opzegtermijn en ontslagvergoeding; begeleiding door Acerta Consult; opleiding Ontslag en einde loopbaan | rekentool gratis; opleiding 870 euro excl. btw; begeleiding op offerte |
| Liantis | online rekentool; e-book over ontslag; outplacement | e-book gratis; outplacement op offerte |
| Partena | ontslag- of verbrekingsprocedure, berekening, modeldocumenten via LegalSmart, outplacement via Travvant | op offerte |
| SD Worx | rekentool opzeggingstermijn voor bedienden | rekentool online |
| Attentia | rekentool opzegtermijn, juridisch advies | advies op offerte |
| Besox | blanco documenten: opzegbrief, wederzijds akkoord, motivering van het ontslag | documenten gratis; dienst op offerte |
Gratis zijn de rekentool van Acerta, de modelbrieven van Securex, de blanco documenten van Besox en het e-book van Liantis. Ook Liantis, SD Worx en Attentia hebben een online rekentool. Voor de begeleiding zelf, zoals een motiveringsbrief, juridisch advies of outplacement, krijgt u de prijs op offerte.
Welke regels gelden, hangt bij elk ontslag af van de reden, het type overeenkomst en de termijnen. Een sociaal secretariaat berekent de opzeg en de vergoeding, helpt u met de brieven en maakt het C4 op. Zo kunt u met één beschrijving van uw situatie sociale secretariaten vergelijken op basis van tot 5 gratis en vrijblijvende offertes.
Veelgestelde vragen over redenen voor ontslag
Korte antwoorden over het C4, de ontslagbrief, arbeiders en bedienden, en de dringende reden.
Welke reden van ontslag vult u in op het C4?
Wat moet er in een ontslagbrief staan?
Gelden dezelfde redenen voor ontslag van arbeiders en bedienden?
Kan liegen of drugsbezit een dringende reden zijn?
Kan een werknemer zelf ontslag nemen om een dringende reden?
Lees meer
